Hz. Mevlana buyurur:

“ İnsanın asıl gıdası Allah’ın nurudur. Ona aşırı ten gıdası vermek layık değildir. İnsanın asıl gıdası, ilahi aşk ve akıldır.”

“ İnsan, asıl ruhani gıdasını unuttuğu ve ten gıdasına düştüğü için huzursuzdur. Doymak bilmez. İhtirasından yüzü sararmış, ayakları titremekte, kalbi telaşla çarpmaktadır. Nerede yeryüzü gıdası, nerede sonsuzluğun gıdası?!”

Hz. Lokman oğluna şöyle nasihat ederdi:

“Miden doyunca, fikrin uykuya dalar, hikmet susar, azalar ibadetten geri kalır.”

~~

Tabiblere:
-Devanın en şifalası nedir?
Hikmet ehline:
-İbadete en ziyade şevk veren nedir?
Zahidlere:
-Hakk’a bağlılığı en ziyade takviye nedir?
Alimlere:
-İlim hıfzında efdal şey nedir?
Amirleri:
-En lezzetli, en gıdalı yiyecek nedir? Diye sormuşlar. Hepsi de:
- Az yemektir! Buyurmuş.

Zira az yemekte ve oruçta on güzel haslet vardır:

1-    Açlıkta kalb safası, hafıza kuvveti; toklukta ise ahmaklık, unutkanlık olur.
2-     Açlıkta kalb rikkati olur; dua ve ibadetlerden haz ve feyz alınır. Toklukta ise kalb katı olur ve ibadetten zevk hasıl olmaz.
3-     Açlıkta gönül yumuşaklığı, inkisar ve tevazu; toklukta ise taşkınlık, gurur, kibir ve övünme olur.
4-     Açlıkta fakir ve açlar düşünülür. Toklukta ise unutulur.
5-    Açlıkta şehvani ve nefsanî istek ve arzular kırılır. Toklukta ise nefs-i emmâre kuvvet bulur.
6-    Açlıkta vücut zinde ve uyanık bir haldedir. Toklukta ise uyku ve gaflet olur.
7-    Açlıkta ibadet ve kulluğua devam etmek kolaydır. Toklukta ise tembellik ve gevşeklik olur.
8-    Açlıkta beden sıhhatli olur. Hastalık kalkar. Toklukta ise vücut yıpranır ve hasta olur.
9-    Açlıkta bedende hafiflik ve ferahlık, toklukta ise ağırlık va atalet olur.
10-    Açlıkta sadaka vermeye, isar ve infaka şevk gelir. Bu da kulu kıyamet gününün dehşetli sıcağında serin bir gölgeliğe nail kılar. Toklukta ise, ya cimrilik ya da müsriflik ortaya çıkar ve bu da kulu helak eder.

Yani tokluk, nefsani arzuları tahrik ederken; açlık (çok had safhaya varmadıkça) tefekkür ve tehassüs melekesini güçlendirir.